نبرد پلتفرم‌های ابری؛ راهنمای جامع انتخاب بهترین زیرساخت کلاود در سال ۲۰۲۵

۱. نگاهی به جایگاه بازار و بلوغ پلتفرم‌ها

قبل از ورود به جزئیات فنی، باید جایگاه هر پلتفرم را در بازار بشناسیم. این جایگاه نشان‌دهنده بلوغ سرویس‌ها و وسعت جامعه کاربری است.

پیشگام میدان: (Amazon Web Services)

این پلتفرم که در سال ۲۰۰۶ راه‌اندازی شد، حدود ۳۲ تا ۳۴ درصد از سهم بازار جهانی را در اختیار دارد. مزیت اصلی آن "اولین بودن" است. این پلتفرم بالغ‌ترین سرویس‌ها، گسترده‌ترین شبکه دیتاسنترها و بزرگترین مارکت‌پلیس ابزارهای جانبی را دارد. تقریباً هر سرویسی که فکرش را بکنید، ابتدا در اینجا معرفی شده است. به همین دلیل است که اکثر استارتاپ‌های یونیکورن و سازمان‌های بزرگ دولتی، خرید اکانت آمازون را به عنوان استاندارد طلایی زیرساخت خود می‌شناسند.

تعقیب‌کننده قدرتمند: (Microsoft Azure)

مایکروسافت با سهم بازاری حدود ۲۳ درصد، رقیب جدی آمازون است. نقطه قوت اصلی آن، یکپارچگی بی‌نظیر با محصولات سازمانی مایکروسافت (مانند Office 365، Teams و Windows Server) است. سازمان‌هایی که سال‌هاست از اکوسیستم ویندوز استفاده می‌کنند، مهاجرت به این پلتفرم را بسیار ساده‌تر می‌بینند.

متخصص داده‌ها: (Google Cloud Platform - GCP)

گوگل با سهم ۱۰ تا ۱۲ درصدی، بازیگر سوم است. شاید از نظر وسعت به پای دو رقیب نرسد، اما در زمینه‌های خاصی مانند هوش مصنوعی (AI)، یادگیری ماشین (ML) و تحلیل کلان‌داده (Big Data) و همچنین تکنولوژی کانتینرها (Kubernetes که اختراع خود گوگل است) پیشتاز است.

۲. مقایسه سرویس‌های محاسباتی (Compute Services)

قلب تپنده هر پلتفرم ابری، سرویس‌های پردازشی آن است. بیایید ببینیم هر کدام چه چیزی در چنته دارند:

سرویس EC2 در برابر Virtual Machines و Compute Engine

در پلتفرم پیشگام (آمازون)، سرویس EC2 تنوعی خیره‌کننده دارد. از اینستنس‌های همه منظوره (General Purpose) تا ماشین‌های بهینه‌شده برای پردازش‌های سنگین گرافیکی. ویژگی Auto Scaling در آمازون بسیار بالغ و سریع است.
در سمت دیگر، مایکروسافت Virtual Machines را ارائه می‌دهد که برای اجرای ورک‌لودهای ویندوزی بهینه‌سازی شده‌اند. اگر کدبیس شما .NET است، آژور بهترین پرفرمنس را دارد.
گوگل با Compute Engine (GCE) سریع‌ترین زمان بوت شدن (Boot Time) را در میان رقبا دارد. همچنین گوگل قابلیت Custom Machine Types را ارائه می‌دهد که به شما اجازه می‌دهد دقیقاً مقدار CPU و RAM دلخواه خود را بسازید، ویژگی‌ای که در دو رقیب دیگر محدودتر است.

تکنولوژی کانتینر و کوبرنتیز

اگر استراتژی شما میکروسرویس (Microservices) است، رقابت جذاب می‌شود. گوگل خالق Kubernetes است و سرویس GKE آن استانداردترین و به‌روزترین نسخه کوبرنتیز مدیریت شده محسوب می‌شود. آمازون سرویس EKS را دارد که بسیار پایدار است و با سایر سرویس‌های امنیتی آمازون (IAM) ادغام شده است. بسیاری از متخصصان دواپس (DevOps) معتقدند برای پروژه‌های بزرگ مقیاس، ترکیب EKS با خرید پنل آمازون، پایداری بیشتری نسبت به GKE دارد، هرچند GKE کاربرپسندتر است.

رایانش بدون سرور (Serverless)

آمازون با معرفی Lambda انقلابی در این حوزه ایجاد کرد و همچنان با پشتیبانی از زبان‌های بیشتر و زمان اجرای کمتر (Cold Start)، پیشتاز است. مایکروسافت Azure Functions و گوگل Cloud Functions را دارند که اگرچه قدرتمند هستند، اما اکوسیستم و ابزارهای جانبی Lambda بسیار غنی‌تر است.

۳. جنگ ذخیره‌سازی: S3 در برابر Blob و Cloud Storage

داده‌ها ارزشمندترین دارایی عصر ما هستند. نحوه نگهداری آن‌ها تفاوت‌های عمده‌ای در هزینه و دسترسی ایجاد می‌کند.

فضای ذخیره‌سازی آبجکت (Object Storage)

• Amazon S3: این سرویس با پایداری "یازده تا ۹" (99.999999999%)، استاندارد صنعت است. ویژگی‌هایی مثل S3 Glacier برای آرشیو ارزان‌قیمت و S3 Transfer Acceleration برای آپلود سریع جهانی، آن را بی‌رقیب کرده است.
• Azure Blob Storage: ساختاری مشابه دارد اما در مدیریت فایل‌های حجیم و یکپارچگی با سیستم‌های فایل سازمانی عملکرد خوبی دارد.
• Google Cloud Storage: گوگل مدل قیمتی ساده‌تری دارد و دسترسی به داده‌های آرشیوی (Coldline) در آن سریع‌تر از Glacier آمازون است.

فضای ذخیره‌سازی بلاک (Block Storage)

برای دیسک‌های متصل به سرور، آمازون سرویس EBS را ارائه می‌دهد که انواع مختلفی از دیسک‌های SSD (gp3, io2) را با قابلیت تنظیم IOPS دارد. این انعطاف‌پذیری به شما اجازه می‌دهد دقیقا بابت سرعتی که نیاز دارید پول بدهید. گوگل در سرویس Persistent Disk خود قابلیت تغییر سایز دیسک بدون خاموش کردن سرور را خیلی زودتر معرفی کرد که برای دیتابیس‌های زنده حیاتی است.

۴. هوش مصنوعی و یادگیری ماشین (AI & ML)

اینجا میدان نبرد آینده است.
گوگل (GCP): به لطف TensorFlow و چیپ‌های اختصاصی TPU، گوگل بهشت دانشمندان داده است. سرویس‌های ترجمه، بینایی ماشین و پردازش متن گوگل معمولاً دقت بالاتری دارند.
آمازون (AWS): سرویس SageMaker یک پلتفرم کامل برای ساخت، آموزش و دیپلوی مدل‌های هوش مصنوعی است. آمازون تمرکزش را روی در دسترس قرار دادن AI برای توسعه‌دهندگان معمولی گذاشته است. با خرید اکانت آمازون، شما به وسیع‌ترین مجموعه ابزارهای آماده AI دسترسی دارید.
مایکروسافت (Azure): با سرمایه‌گذاری روی OpenAI (خالق ChatGPT)، آژور اکنون سرویس‌های OpenAI Service را ارائه می‌دهد که دسترسی اختصاصی به مدل‌های GPT-4 را برای سازمان‌ها فراهم می‌کند.

۵. ساختار قیمت‌گذاری: کدام اقتصادی‌تر است؟

پیچیده‌ترین بخش انتخاب، برآورد هزینه است. هر سه پلتفرم مدل‌های مشابهی دارند اما جزئیات متفاوت است.

• مدل On-Demand: پرداخت لحظه‌ای. معمولاً آمازون و آژور قیمت‌های نزدیکی دارند، اما گوگل در برخی موارد ۵ تا ۱۰ درصد ارزان‌تر است.
• مدل Reserved Instances: اگر متعهد شوید که ۱ یا ۳ سال از سرور استفاده می‌کنید، آمازون و آژور تا ۷۲٪ تخفیف می‌دهند. آمازون در این بخش تنوع بیشتری دارد (Convertible RIs).
• مدل Spot Instances: استفاده از ظرفیت خالی دیتاسنترها با قیمت مفت (تا ۹۰٪ تخفیف). آمازون بهترین بازار Spot را دارد، اما گوگل با نام Preemptible VMs، قیمت ثابت‌تری ارائه می‌دهد که پیش‌بینی هزینه را راحت‌تر می‌کند.
• تخفیف‌های پایداری: گوگل یک ویژگی عالی به نام "Sustained Use Discounts" دارد؛ یعنی اگر سرور شما در طول ماه زیاد روشن باشد، خودکار تخفیف می‌گیرید و نیازی به قرارداد بستن نیست.

نکته مهم برای ایرانیان: با توجه به نوسانات ارزی، مدیریت هزینه در آمازون به دلیل ابزارهای دقیق مانیتورینگ (Cost Explorer) راحت‌تر است. با خرید پنل آمازون، می‌توانید بودجه‌بندی دقیقی تعریف کنید تا غافلگیر نشوید.

۶. زیرساخت شبکه و مناطق جغرافیایی (Regions)

تأخیر (Latency) قاتل تجربه کاربری است.
آمازون: با بیشترین تعداد Region و Availability Zone در جهان، بهترین پوشش را دارد. تقریباً در هر قاره‌ای چندین دیتاسنتر دارد.
مایکروسافت: آژور ادعا می‌کند تعداد مناطق بیشتری دارد، اما برخی از مناطق آن کوچک هستند. با این حال، شبکه خصوصی مایکروسافت بسیار عظیم است.
گوگل: گوگل کابل‌های فیبر نوری اختصاصی خود را در بستر اقیانوس‌ها دارد! این یعنی ترافیک شما وارد شبکه عمومی اینترنت نمی‌شود و روی شبکه خصوصی گوگل حرکت می‌کند که امنیت و سرعت فوق‌العاده‌ای دارد.

۷. ابزارهای مدیریتی و سهولت استفاده

برای کسی که تازه می‌خواهد شروع کند، رابط کاربری (UI) مهم است.
کنسول آمازون: کمی شلوغ و پیچیده است. یادگیری آن شیب تندی دارد اما کنترل صد درصدی به شما می‌دهد.
کنسول آژور: برای کاربران ویندوز آشناست اما گاهی کند عمل می‌کند.
کنسول گوگل: ساده‌ترین و سریع‌ترین رابط کاربری را دارد. جستجو در آن عالی کار می‌کند (بالاخره گوگل است!).

۸. چالش‌های تحریم و دسترسی برای کاربران ایرانی

این بخش مهم‌ترین فاکتور برای مخاطبان این مقاله است. هر سه شرکت آمریکایی هستند و تابع قوانین سخت‌گیرانه تحریم.
دسترسی مستقیم با آی‌پی ایران به پنل هر سه مسدود است. اما حساسیت‌ها متفاوت است:
گوگل معمولاً بی‌رحمانه‌ترین برخورد را دارد و با شناسایی کوچکترین ردپای ایرانی، کل اکانت و ایمیل متصل را می‌بندد.
آژور نیاز به وریفای‌های سخت‌گیرانه شرکتی دارد.
آمازون اگرچه سخت‌گیر است، اما اگر هویت‌سنجی اولیه (KYC) را با مدارک معتبر و کارت بانکی واقعی (غیر مجازی) انجام دهید، پایداری بیشتری دارد. بسیاری از فریلنسرها و شرکت‌های ایرانی توانسته‌اند با استفاده از هویت‌های واسط و سرورهای ثابت (VPS) برای لاگین، سال‌ها بدون مشکل روی آمازون فعالیت کنند. به همین دلیل، تقاضا برای خرید اکانت آمازون نسبت به دو رقیب دیگر در بازار ایران بیشتر است.

نتیجه‌گیری نهایی: کدام را انتخاب کنیم؟

هیچ پاسخ تک‌کلمه‌ای وجود ندارد، اما می‌توانیم اینگونه جمع‌بندی کنیم:

1. انتخاب آمازون (AWS): اگر به دنبال پایدارترین پلتفرم، بیشترین امکانات، بزرگترین جامعه کاربری و داکیومنتیشن‌های بی‌نظیر هستید. اگر می‌خواهید مهارتی یاد بگیرید که در همه جای دنیا خریدار داشته باشد. برای استارتاپ‌هایی که می‌خواهند سریع رشد کنند و به ابزارهای آماده نیاز دارند، خرید پنل آمازون بهترین گزینه است.
2. انتخاب مایکروسافت (Azure): اگر سازمان بزرگی هستید که تمام زیرساختتان بر پایه مایکروسافت (SQL Server, .NET) است و قراردادهای شرکتی با مایکروسافت دارید.
3. انتخاب گوگل (GCP): اگر تمرکز اصلی شما روی Big Data، یادگیری ماشین و هوش مصنوعی است یا اگر طرفدار پروپاقرص کانتینرها و Kubernetes هستید.

در نهایت، برای اکثر کاربران که به دنبال یک استاندارد مطمئن و آزموده شده هستند، اکوسیستم آمازون امن‌ترین شرط‌بندی است. با داشتن یک حساب معتبر، شما نه فقط یک سرور، بلکه کلید ورود به آینده تکنولوژی را در دست خواهید داشت.